على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1628

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

ربيب ( rabib ) ا . ع . پرورده . و عهد و پيمان داده و معاهد و اهل ميثاق . و پادشاه . و پسر زن مرد از شوهر ديگر كه به فارسى پس آورده گويند . و شوهر مادر . ج : ارباء ( arebb ' ) و اربة ( arebbat ) . و از اعلام است . ربيبة ( rabibat ) ا . ع . دايه و آنچه بجاى وى باشد . و پرورنده . و دختر زن مرد از شوهر ديگر . و برهء در خانه پرورده . و گوسپند خانگى جهة شير . ج : ربائب . ربيبه ( rabibe ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دختر پس آورده و دختر زن . ربية ( robyat ) ا . ع . ربا . و نوعى از حشرات . و گربه . ج : ربى ( rob ) . ربيث ( rabis ) ص . ع . باز داشتهء از حاجت . ربيثا ( rabis ) ا . ع . - مأخوذ از سريانى - نوعى از ماهى خرد . ربيثة ( rabisat ) ا . ع . كار بازدارنده . ج : ربائث . الحديث : اذا كان يوم الجمعة بعث ابليس جنوده الى الناس فاخذوا عليهم بالربائث اى ذكر و هم الحوائج التى تربثهم اى عن الصلاة . ربيثى ( rebbis ) م . ع . ربث ربثا و ربثى . مر . ربث . ربيثى ( rebbis ) ا . ع . كار بازدارنده . ربيخ ( rabix ) ص . ع . مرد كلان و ستبر . و پالان شتر كلان و بزرگ . ربيد ( rabid ) ا . ع . خرماى برهم نهاده‌اى كه آب پاشند بر آن . ربيد ( robayd ) ا . پ . مربا و حلوا و آچار . ربيدة ( rabidat ) ا . ع . صندوقى كه در آن محضرها و چك‌ها گذارند . ربيدن ( robidan ) ف م . پ . ربودن و گرفتن . و دزديدن . و تاراج كردن . ربيز ( rabiz ) ص . ع . زيرك دانا . و قچقار آگنده گوشت فربه و جز آن . و ماهر بزرگ در فن خود . ربيزة ( rabizat ) ص . ع . ستبر و ضخيم . الحديث : فوضعنا له قطيفة ربيزة اى ضخمة . ربيس ( rabis ) ا و ص . ع . دلير . و خوشهء پر از دانه . و قچقار آگنده گوشت . و كار سخت . و مشتبه . و مضروب . و كسى كه بشتران و مال او آفت رسيده باشد . و سختى و بلا . و بسيار از شتران و جز آن . ربيس ( robays ) ا . ع . ام الربيس : مار بزرگ . و ابو الربيس : نام شخصى . ربيس ( rebbis ) ا . ع . بزرگ و مهتر افسانه‌گويان . ربيض ( rabiz ) ا . ع . گوسپندان بآغل گرد آمدهء با شبانان . و گرد آمدنگاه چرب روده . ربيط ( rabit ) ص . ع . مربوط و بسته شده . و فلان ربيط الجاش : فلان شجاع و دليرى است كه فرار نمىكند . ربيط ( rabit ) ا . ع . خرماى خشك در انبان نهادهء آب بر آن پاشيده . و غورهء خرماى تر نهاده . و پارساى ترسايان . و زاهد و حكيمى كه خود را از لوث دنيا باز داشته باشد . ربيطة ( rabitat ) ص . ع . مونث ربيط . ربيع ( rabi ' ) ا . ع . بهار و فصل بهار . و باران بهارى . و بهره‌اى از آب مر زمين را . يق : لفلان من هذا الماء ربيع . و نهر خرد . ج : اربعاء و اربعة و رباع . و نام چند نفر صحابى . و جماعتى از محدثين . و چهار يك . ج : ربع . و الربيع ربيعان : ربيع الشهور ربيع الازمنة فربيع الشهور شهران بعد صفر و لا يقال فيه الا شهر ربيع الاول و شهر ربيع الاخر زيادة شهر و اضافته الى ربيع و جعل الاول و الاخر تابعا فى الاعراب . و اما ربيع الازمنة فربيعان الاول الذى يأتى فيه النور و الكماة و الثانى الذى تدرك فيه الثمار . و ربيع رابع مبالغه است يعنى بهار بسيار فراخ با ارزانى . و ابو الربيع : هدهد . ربيع ( rabi ' ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - فصل بهار . و باران ربيع : باران بهارى . ربيعان ( rabi ne ) ا . ع . بصيغهء تثنيه ربيع ماهها و ربيع ازمنه . مر . ربيع . ربيعة ( rabi'at ) ا . ع . سنگ زور آزماى . و خود آهنين . و مرغزار . و توشه‌دان . و توشه‌اى كه در اول زمستان از جاى دور آورند . و ظرفى كه در آن طيب و غيره نهند . و نام چند نفر صحابى . و پدر قبيله‌اى . ربيعى ( rabii ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - بهارى . ربيق ( robayq ) ا . ع . نام وادى در حجاز . و ام الربيق : بلا و سختى . ربيقة ( rabiqat ) ا . ع . ستور ريزهء گردن بستهء در ربقه كشيده . و صيد بدام افتاده . ربيك ( rabik ) ا . ع . يق : لا و ربيك لا افعل اى لا و ربك ( ابدل من احد حرفى تضعيفه ياء كما يق فى تظننت تظنيت ) . ربيك ( rabik ) ص . ع . رجل ربيك : مرد شوريده عقل در كار خود . ربيك ( rabik ) و ربيكة ( rabikat ) ا . ع . طعامى از كشك و خرما و روغن و يا طعامى از خرما و كشك و رب با آرد و يا پست و يا طبيخى از خرما و گندم و آرد مخلوط با روغن . ربيكة ( rabikat ) ا . ع . آب آميخته به گل . و مسكه‌اى كه از شير جدا شود . ربيل ( rabil ) ا . ع . دزد خبيث كه تنها در پى دزدى باشد و بىسپر جنگ نمايد . ربيل ( rebbil ) ا . ع . نام برادر حمال